دادخواست خود را مسترد نموده یعنی چه؟

فکر کنید درگیر یک پرونده حقوقی هستید و یک دفعه با جمله «دادخواست خود را مسترد نموده» روبرو می شوید. این یعنی خواهان پرونده، قبل از اینکه دادگاه حکم نهایی بدهد، پرونده اش را پس گرفته است. این اصطلاح حقوقی که به ظاهر پیچیده می آید، در واقع یکی از راه های پایان دادن به یک دعوا در دادگاه است و کلی ریزه کاری دارد که دانستنش به دردتان می خورد. فرقی نمی کند که خواهان باشید و بخواهید پرونده تان را پس بگیرید، یا خوانده باشید و بفهمید معنی این اتفاق چیست؛ درک این اصطلاح حقوقی و تفاوت هایش با مفاهیم مشابه حسابی مهم است. گاهی وقت ها ممکن است شرایط پرونده عوض شود، مثلاً طرفین بیرون از دادگاه به توافقی برسند، یا خواهان متوجه شود که مدارکش برای اثبات دعوا کافی نیست. در چنین مواقعی، توانایی «پس گرفتن» یا «استرداد» دادخواست، یک راهکار قانونی است که جلوی ادامه بی نتیجه یک پرونده را می گیرد و به خواهان این امکان را می دهد تا شاید در آینده با شرایط بهتر، دعوای جدیدی را مطرح کند. پس با هم قدم به قدم پیش می رویم تا ببینیم داستان این «استرداد» چیست، چه زمانی اتفاق می افتد، چه شرایطی دارد و چه پیامدهایی برای شما و پرونده تان خواهد داشت.

۱. استرداد به زبان خودمانی، توی دنیای حقوقی چیست؟

بیایید از اول شروع کنیم. کلمه «استرداد» یعنی چی؟ در حالت کلی، استرداد یعنی چیزی را «پس گرفتن» یا «بازگرداندن». مثلاً وقتی کتابی را از کتابخانه می گیرید، بعداً آن را استرداد می کنید، یعنی پس می دهید. در دنیای حقوقی هم تقریباً همین معنی را می دهد؛ یعنی یک طرف از چیزی که قبلاً داده یا تقاضا کرده، منصرف می شود و آن را پس می گیرد. حالا این «چیز» می تواند یک سند، یک مال یا حتی یک دادخواست باشد. مفهوم استرداد در حقوق خیلی گسترده است و کاربردهای مختلفی دارد، اما وقتی پای دادگاه وسط می آید، بیشتر با استرداد دادخواست یا استرداد دعوا سر و کار داریم.

شاید پیش آمده باشد که در یک معامله یا قرارداد، نیاز به استرداد وجه یا سند پیدا کنید. مثلاً اگر پول بیعانه ای داده اید و معامله بهم می خورد، ممکن است بخواهید «استرداد بیعانه» انجام دهید. در تمام این موارد، هدف این است که شرایط به حالت قبل برگردد یا یک وضعیت اشتباه اصلاح شود. اما نکته مهم در مورد استرداد دادخواست و دعوا، پیچیدگی های قانونی و مهلت هایی است که باید رعایت شوند. اینجاست که فهمیدن جزئیات اهمیت پیدا می کند تا ناخواسته حق و حقوقی از دست نرود. پس بیایید ببینیم وقتی می گویند «دادخواست خود را مسترد نموده»، دقیقاً چه اتفاقی افتاده است.

۲. دادخواست خود را مسترد نموده؛ دقیقاً یعنی چه؟

وقتی می شنوید که خواهان «دادخواست خود را مسترد نموده»، یعنی فردی که اولش یک شکایت یا دعوایی را به دادگاه برده (همان خواهان)، حالا قبل از اینکه دادگاه به موضوع پرونده رسیدگی کند و حکمی بدهد، تصمیم گرفته از ادامه آن منصرف شود و دادخواستش را پس بگیرد. در واقع، انگار خواهان پرونده اش را از زیر دست قاضی کشیده و گفته: «ببخشید، نمی خواهم دیگر به این موضوع رسیدگی کنید.»

این پس گرفتن دادخواست، فقط از عهده خواهان برمی آید، چون اوست که پرونده را شروع کرده. حالا چرا یک نفر ممکن است بخواهد دادخواستش را پس بگیرد؟ دلایل زیادی دارد:

• شاید با خوانده (طرف مقابل) بیرون از دادگاه به توافق رسیده باشند و دیگر نیازی به حکم دادگاه نباشد.
• ممکن است خواهان بعداً متوجه شده باشد که مدارکش کافی نیست یا ادعایش آنقدر قوی نیست که بتواند در دادگاه پیروز شود.
• گاهی هم پیش می آید که خواهان اشتباهی در تنظیم دادخواست یا انتخاب خواسته داشته و می خواهد با پس گرفتن آن، دادخواست قوی تر و کامل تری تنظیم کند.
• گاهی هم دلایل شخصی یا تغییر شرایط زندگی، خواهان را به این تصمیم می رساند که دیگر نمی خواهد وقت و انرژی خود را صرف این پرونده کند.

نتیجه فوری و مهم «استرداد دادخواست» این است که دادگاه از رسیدگی به آن پرونده معاف می شود. یعنی دیگر نیازی نیست که قاضی در مورد اصل موضوع دعوا رأی صادر کند. دادخواست «کان لم یکن» تلقی می شود؛ یعنی انگار اصلاً از اول چنین دادخواستی به دادگاه تقدیم نشده است. این یکی از راه هایی است که پرونده ها بدون اینکه به مرحله صدور حکم ماهوی (یعنی حکمی درباره اصل موضوع دعوا) برسند، بسته می شوند.

استرداد دادخواست به زبان ساده یعنی خواهان، قبل از رسیدگی کامل دادگاه و صدور حکم نهایی، از ادامه دعوایش منصرف شده و پرونده را پس گرفته است. با این کار، دادگاه دیگر به آن دادخواست رسیدگی نمی کند و انگار از اول پرونده ای نبوده.

۳. استرداد دادخواست یا استرداد دعوا؟ تفاوت از زمین تا آسمان!

اینجا یکی از مهم ترین و پیچیده ترین قسمت هاست که خیلی ها را به اشتباه می اندازد. در ظاهر، هر دو کلمه «استرداد دادخواست» و «استرداد دعوا» به معنی «پس گرفتن» است، اما در قانون فرق بزرگی با هم دارند و پیامدهایشان هم کلی متفاوت است. فهمیدن این تفاوت مثل آب خوردن مهم است، چون تصمیم اشتباه می تواند سرنوشت پرونده شما را عوض کند.

۳.۱. استرداد دعوا یعنی چی؟

برعکس استرداد دادخواست که معمولاً در مراحل اولیه اتفاق می افتد، «استرداد دعوا» زمانی است که پرونده دیگر به جریان افتاده، جلسات دادگاه شروع شده، شاید حتی دفاعیات رد و بدل شده و دادگاه در حال رسیدگی است. در این حالت، خواهان تصمیم می گیرد که کلاً یا بخشی از خواسته اش را پس بگیرد. یعنی دیگر نمی خواهد دادگاه در مورد آن خواسته خاص یا کل دعوا، تصمیم بگیرد و حکم صادر کند.

تصور کنید دعوای شما بر سر دو چیز است: اول «مطالبه وجه» و دوم «جبران خسارت تأخیر». اگر شما فقط قسمت «جبران خسارت تأخیر» را پس بگیرید، این می شود «استرداد قسمتی از خواسته» که نوعی از استرداد دعواست. یا اگر کلاً از هر دو خواسته منصرف شوید، این هم استرداد دعوا محسوب می شود.

۳.۲. تفاوت های کلیدی: استرداد دادخواست و استرداد دعوا (یک مقایسه سرراست)

برای اینکه قضیه کاملاً روشن شود، بیایید این دو تا را در یک جدول کنار هم بگذاریم و تفاوت هایشان را موشکافی کنیم:

مؤلفه مقایسه	استرداد دادخواست	استرداد دعوا
مرحله دادرسی	معمولاً تا قبل از شروع اولین جلسه رسیدگی دادگاه یا قبل از اینکه خواهان اولین حرفش را در همان جلسه بزند.	بعد از شروع اولین جلسه رسیدگی و تا قبل از اینکه دادرسی کلاً تمام شود و دادگاه بخواهد رأی بدهد.
مبنای قانونی (ماده ۱۰۷ ق.آ.د.م)	بند الف ماده ۱۰۷ قانون آیین دادرسی مدنی.	بندهای ب و ج ماده ۱۰۷ قانون آیین دادرسی مدنی.
نیاز به موافقت خوانده	خیر، خواهان به تنهایی می تواند دادخواستش را پس بگیرد.	بستگی به شرایط دارد؛ در بعضی موارد نیاز به رضایت خوانده است.
نوع قرار صادره از دادگاه	دادگاه قرار ابطال دادخواست صادر می کند.	دادگاه قرار رد دعوا یا قرار سقوط دعوا صادر می کند.
امکان طرح مجدد دعوا	بله، خواهان می تواند هر وقت خواست، دوباره همان دعوا را مطرح کند.	اگر قرار رد دعوا صادر شود: بله. اگر قرار سقوط دعوا صادر شود: خیر، دیگر نمی تواند (اعتبار امر مختومه دارد).
تأثیر بر سابقه پرونده	انگار از اول هیچ پرونده ای مطرح نشده است.	پرونده مختومه می شود، اما با اثرات حقوقی خاص خودش.

همانطور که می بینید، تفاوت ها اساسی است. پس این دو اصطلاح را با هم اشتباه نگیرید، چون نتیجه هر کدام زمین تا آسمان فرق می کند و ممکن است روی حق شما برای طرح مجدد دعوا تأثیر مستقیم بگذارد.

۴. دادخواست را کی و چطور می شود پس گرفت؟ (ماده ۱۰۷، بند الف)

حالا که تفاوت استرداد دادخواست و استرداد دعوا را فهمیدیم، بیایید جزئی تر به استرداد دادخواست بپردازیم. این نوع استرداد، همان حالتی است که خواهان تصمیم می گیرد پرونده اش را در همان اوایل راه پس بگیرد و شرایط نسبتاً ساده تری دارد.

۴.۱. مهلت طلایی برای پس گرفتن دادخواست:

برای اینکه بتوانید دادخواستتان را مسترد کنید، یک مهلت مشخص دارید که طبق قانون خیلی مهم است. این مهلت «تا قبل از اولین جلسه رسیدگی دادگاه» است. یا اگر به اولین جلسه رسیدید، «قبل از اولین اظهار (صحبت) شما به عنوان خواهان در آن جلسه» باید این کار را انجام دهید. یعنی تا وقتی که دهان به اعتراض و دفاع باز نکرده اید و به نوعی رسماً وارد بحث ماهوی پرونده نشده اید.

فقط همین! اگر از این زمان بگذرد و وارد فاز رسیدگی شوید، دیگر نمی توانید دادخواست را مسترد کنید و باید به سراغ «استرداد دعوا» بروید که شرایط متفاوتی دارد. پس این مهلت را جدی بگیرید.

۴.۲. چطور بگوییم که می خواهیم پس بگیریم؟

شما برای اعلام استرداد دادخواست دو راه دارید:

• لایحه کتبی: می توانید یک درخواست کتبی (لایحه) تنظیم کنید و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به دفتر دادگاهی که پرونده تان آنجاست، بفرستید. در این لایحه باید مشخصات پرونده و خواسته تان مبنی بر استرداد دادخواست را بنویسید.
• اظهار شفاهی در دادگاه: اگر در اولین جلسه رسیدگی حضور پیدا کردید و قبل از هر حرف دیگری، اعلام کردید که می خواهید دادخواستتان را مسترد کنید، این موضوع در صورت جلسه دادگاه ثبت می شود و همین کافی است.

برای راحتی کار و اینکه مطمئن باشید درخواستتان به درستی ثبت شده، همیشه توصیه می شود که از روش لایحه کتبی استفاده کنید، به خصوص اگر از زمان جلسه دادگاه هنوز خبری ندارید یا نمی خواهید در آن حضور پیدا کنید. این کار به شما اطمینان خاطر بیشتری می دهد.

۴.۳. نتیجه کار: دادگاه قرار ابطال دادخواست می دهد.

وقتی شما دادخواستتان را در این مهلت و با این شرایط مسترد می کنید، دادگاه یک «قرار ابطال دادخواست» صادر می کند. این قرار به این معنی است که پرونده شما بدون اینکه دادگاه وارد ماهیت و اصل دعوا شود، بسته می شود و انگار از اول هیچ دادخواستی مطرح نشده است. خوبی این قرار این است که شما می توانید بعداً، هر وقت خواستید و شرایط مناسب بود، دوباره همان دعوا را با همان خواسته، از نو مطرح کنید. پس راه برای شما بسته نمی شود و دستتان باز است.

۵. دعوا را کی و چطور می شود پس گرفت؟ (ماده ۱۰۷، بند ب و ج)

خب، تا اینجا درباره استرداد دادخواست صحبت کردیم که بیشتر مربوط به مراحل اولیه پرونده است. اما اگر از آن مهلت طلایی برای استرداد دادخواست بگذرد و پرونده وارد مراحل جدی تر رسیدگی شود، آن وقت بحث «استرداد دعوا» مطرح می شود که شرایطش کمی فرق می کند و پیچیده تر است.

۵.۱. زمان پس گرفتن دعوا:

بر اساس قانون، شما به عنوان خواهان می توانید از «اولین جلسه رسیدگی» به بعد و «تا قبل از اینکه دادرسی کلاً تمام شود» و دادگاه بخواهد حکم نهایی را صادر کند، دعوای خودتان را مسترد کنید. یعنی پرونده باید در جریان باشد، اما هنوز به مرحله ای نرسیده باشد که قاضی بخواهد پرونده را برای صدور رأی مختومه اعلام کند.

۵.۲. استرداد دعوا قبل از تمام شدن صحبت ها:

فرض کنید جلسه دادگاه در حال برگزاری است و هنوز طرفین دعوا دفاعیات کاملشان را نکرده اند یا صحبت هایشان تمام نشده. در این فاصله، خواهان می تواند تصمیم بگیرد که دعوایش را پس بگیرد. در این مرحله، خواهان برای استرداد دعوا «نیازی به موافقت خوانده (طرف مقابل) ندارد». یعنی خودش به تنهایی می تواند این تصمیم را بگیرد.

نتیجه حقوقی این نوع استرداد، صدور «قرار رد دعوا» از سوی دادگاه است. خوبی قرار رد دعوا این است که مثل قرار ابطال دادخواست، راه را برای طرح مجدد همان دعوا در آینده نمی بندد. یعنی اگر بعداً نظرتان عوض شد یا مدارک قوی تری پیدا کردید، می توانید دوباره همان پرونده را شروع کنید.

۵.۳. استرداد دعوا بعد از تمام شدن صحبت ها:

حالا فرض کنید جلسات دادگاه ادامه پیدا کرده و طرفین دعوا تمام دفاعیات و صحبت هایشان را ارائه داده اند و به اصطلاح، «مذاکرات ختم شده» است. در این مرحله، شرایط استرداد دعوا کمی متفاوت می شود و دیگر به سادگی قبل نیست:

• با رضایت خوانده: اگر خواهان بخواهد دعوایش را پس بگیرد و «خوانده هم به این کار رضایت بدهد»، دادگاه «قرار رد دعوا» صادر می کند. باز هم یادآوری می کنیم که با قرار رد دعوا، خواهان می تواند دوباره پرونده را مطرح کند.
• انصراف کلی خواهان: گاهی هم خواهان اصلاً به طور کلی از تمام دعوایش «صرف نظر می کند». یعنی می گوید دیگر اصلاً نمی خواهم این موضوع پیگیری شود. در این حالت، «نیازی به موافقت خوانده نیست». دادگاه در این وضعیت، «قرار سقوط دعوا» صادر می کند. این نوع قرار خیلی مهم است، چون دیگر خواهان نمی تواند همان دعوا را دوباره مطرح کند. پرونده برای همیشه بسته می شود و مثل یک حکم نهایی می ماند (اصطلاحاً می گویند اعتبار امر مختومه پیدا می کند).

پس دقت کنید که در این مرحله، رضایت خوانده یا نوع انصراف شما تعیین کننده نوع قرار صادره و امکان طرح مجدد دعواست. اینجاست که مشاوره با یک وکیل متخصص واقعاً حیاتی می شود تا اشتباهی نکنید.

۵.۴. فرق قرار رد دعوا و قرار سقوط دعوا چیست؟

اینجا قلب تفاوت هاست و باید خوب حواستان را جمع کنید:

• قرار رد دعوا: وقتی دادگاه این قرار را صادر می کند، یعنی بنا به دلایلی (مثلاً استرداد دعوا توسط خواهان قبل از ختم مذاکرات یا با رضایت خوانده بعد از ختم مذاکرات)، دادگاه نمی خواهد به ماهیت دعوا رسیدگی کند. اما مهم این است که این قرار، «اعتبار امر مختومه» ندارد. به زبان ساده، یعنی پرونده موقتاً بسته می شود، اما خواهان این حق را دارد که هر وقت خواست، دوباره با همان موضوع، دادخواست جدیدی بدهد و دعوا را از سر بگیرد.
• قرار سقوط دعوا: این قرار، داستانش فرق می کند. وقتی دادگاه قرار سقوط دعوا صادر می کند (معمولاً زمانی که خواهان به طور کلی و بدون شرط از دعوای خود صرف نظر می کند)، این قرار «اعتبار امر مختومه» دارد. یعنی پرونده برای همیشه بسته می شود و خواهان دیگر هرگز نمی تواند همان دعوا را با همان خواسته، دوباره در دادگاه مطرح کند. مثل این می ماند که دادگاه یک حکم نهایی صادر کرده باشد که دیگر قابل بازگشت نیست.

پس، انتخاب بین استرداد دادخواست، استرداد دعوا با قرار رد دعوا، و استرداد دعوا با قرار سقوط دعوا، یک تصمیم بزرگ و سرنوشت ساز است که بدون مشورت با متخصصین حقوقی نباید انجام شود.

۶. اگه دادخواستم رو پس گرفتم، میشه دوباره شکایت کنم؟ (جواب به یک سؤال مهم!)

یکی از دغدغه های اصلی کسانی که می خواهند دادخواست یا دعوایشان را پس بگیرند، همین است: آیا می توانم بعداً دوباره شکایت کنم؟ این سوال خیلی مهم است و جوابش بستگی به نوع قراری دارد که دادگاه صادر می کند. بیایید دقیق تر بررسی کنیم:

۶.۱. بعد از قرار ابطال دادخواست:

اگر دادخواستتان را در مرحله ای که توضیح دادیم (یعنی تا قبل از اولین جلسه رسیدگی یا اولین اظهار در آن جلسه) مسترد کرده باشید و دادگاه «قرار ابطال دادخواست» صادر کند، خبر خوب این است که شما می توانید هر وقت خواستید، دوباره با همان موضوع دعوا را طرح کنید. در این حالت، انگار پرونده قبلی اصلاً وجود نداشته و شما از نقطه صفر شروع می کنید. دستتان برای شروع مجدد کاملاً باز است.

۶.۲. بعد از قرار رد دعوا:

اگر دعوای شما به مرحله ای رسیده باشد که دادگاه «قرار رد دعوا» صادر کرده باشد (مثلاً استرداد دعوا قبل از ختم مذاکرات یا با رضایت خوانده بعد از ختم مذاکرات)، باز هم جای نگرانی نیست. شما می توانید مجدداً با همان موضوع، دعوا را در دادگاه مطرح کنید. این قرار هم مثل قرار ابطال دادخواست، مانع از شروع دوباره پرونده نمی شود. شاید بخواهید مدارک جدید جمع آوری کنید یا استراتژی حقوقی خود را تغییر دهید و بعداً دوباره اقدام کنید.

۶.۳. بعد از قرار سقوط دعوا:

اما این یکی فرق می کند و باید حسابی حواستان باشد. اگر دعوای شما به «قرار سقوط دعوا» منجر شده باشد (یعنی خواهان به طور کلی و بدون قید و شرط از دعوا صرف نظر کرده باشد)، متأسفانه باید بگویم که خیر، دیگر امکان طرح مجدد همان دعوا با همان خواسته وجود ندارد. این قرار، «اعتبار امر مختومه» دارد، یعنی مثل یک حکم نهایی می ماند و درب پرونده برای همیشه بسته می شود. انگار شما یک بار پرونده را تا انتها برده اید و به نتیجه رسیده اید، هرچند که آن نتیجه، «سقوط دعوا» بوده است.

پس قبل از هر تصمیمی برای استرداد، حتماً با یک حقوقدان مشورت کنید تا مطمئن شوید که تصمیمتان به «قرار سقوط دعوا» منجر نمی شود و راه بازگشتتان را نمی بندد.

۷. استرداد توی مراحل مختلف دادگاه (تجزیه و تحلیل دقیق تر)

استرداد فقط مخصوص دادخواست اولیه نیست؛ در مراحل بالاتر رسیدگی مثل تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی هم ممکن است بحث استرداد پیش بیاید. البته در هر مرحله، شرایط و آثارش کمی فرق می کند.

۷.۱. پس گرفتن دادخواست اولیه (بدوی):

همانطور که گفتیم، اگر دادخواست اولیه (بدوی) را تا قبل از اولین جلسه رسیدگی یا اولین اظهار در آن جلسه پس بگیرید، دادگاه «قرار ابطال دادخواست» صادر می کند و راه برای طرح مجدد دعوا باز است. این ساده ترین شکل استرداد است.

۷.۲. پس گرفتن دادخواست تجدید نظر:

فرض کنید دادگاه بدوی رأی داده و شما یا طرف مقابلتان به این رأی اعتراض کرده و دادخواست تجدیدنظر تقدیم کرده اید. در این مرحله هم امکان پس گرفتن دادخواست وجود دارد. طبق ماده ۳۶۳ قانون آیین دادرسی مدنی، اگر تجدیدنظرخواه (کسی که اعتراض کرده) دادخواست تجدیدنظرش را پس بگیرد، دادگاه تجدیدنظر، «قرار ابطال دادخواست تجدیدنظر» را صادر می کند. این قرار هم مانع از طرح مجدد تجدیدنظرخواهی نمی شود، البته اگر مهلت قانونی تجدیدنظرخواهی هنوز باقی باشد.

۷.۳. پس گرفتن دادخواست فرجامی:

فرجام خواهی مرحله بالاتری است که بعد از تجدیدنظرخواهی در دیوان عالی کشور مطرح می شود. در این مرحله هم می توان دادخواست را پس گرفت. بر اساس ماده ۴۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی، اگر کسی که دادخواست فرجامی داده، آن را پس بگیرد، یا دادخواستش رد شود، حق درخواست «فرجام تبعی» از او سلب می شود و اگر فرجام تبعی قبلاً مطرح شده باشد، بلااثر می گردد. این یعنی پیامدهایی خاص خود را دارد و فقط روی خود فرجام خواهی تأثیر نمی گذارد.

۷.۴. پس گرفتن بقیه دادخواست ها (ورود ثالث، جلب ثالث، تقابل و…):

در پرونده های حقوقی، ممکن است پای دادخواست های دیگری هم وسط بیاید، مثل:

• ورود ثالث: وقتی شخص سومی خودش را ذی نفع می داند و وارد دعوا می شود.
• جلب ثالث: وقتی یکی از طرفین دعوا، شخص سومی را به دعوا می کشاند.
• تقابل: وقتی خوانده خودش هم علیه خواهان، دعوایی مطرح می کند.
• واخواهی: اعتراض به حکم غیابی.

برای تمام این دادخواست ها هم قاعده کلی استرداد دادخواست و دعوا، با رعایت مهلت ها و شرایط خاص هر کدام، وجود دارد. در بیشتر این موارد، استرداد دادخواست منجر به «قرار ابطال دادخواست» می شود.

۷.۵. میشه فقط یک قسمتی از خواسته رو پس گرفت؟

بله، کاملاً ممکن است. گاهی وقت ها شما چندین خواسته در یک دادخواست دارید، مثلاً هم مطالبه وجه و هم اجرت المثل ایام تصرف. ممکن است بخواهید فقط قسمتی از این خواسته ها را پس بگیرید و بقیه دعوا را ادامه دهید. این کار به راحتی با همان قواعد «استرداد دعوا» قابل انجام است. شما می توانید با یک لایحه به دادگاه اعلام کنید که از کدام بخش از خواسته هایتان منصرف شده اید. دادگاه هم در مورد همان قسمت، معمولاً قرار رد دعوا صادر می کند، مگر اینکه شرایط به گونه ای باشد که منجر به سقوط دعوا شود. پس دستتان برای مدیریت دقیق تر دعوا باز است.

۸. چه اتفاقاتی بعد از استرداد می افتد؟ (پیامدهای حقوقی برای شما و طرف مقابل)

استرداد دادخواست یا دعوا، فقط یک تصمیم ساده نیست؛ این کار می تواند پیامدهای حقوقی مهمی برای شما و طرف مقابلتان داشته باشد. بیایید ببینیم چه اتفاقاتی ممکن است بیفتد:

• خاتمه یافتن دادرسی بدون صدور حکم ماهوی: مهم ترین اتفاق این است که پرونده شما دیگر به مرحله صدور رأی اصلی در مورد ماهیت دعوا نمی رسد. یعنی دادگاه نه شما را محق می داند، نه طرف مقابل را. پرونده فقط از نظر شکلی بسته می شود (مگر در مورد قرار سقوط دعوا که اثرات نهایی دارد).
• هزینه های دادرسی: معمولاً هزینه هایی که برای شروع دعوا (مثل هزینه دادرسی) پرداخت کرده اید، با استرداد دادخواست یا دعوا به شما مسترد نمی شود. این هزینه ها به عنوان هزینه انجام یک فرآیند قضایی تلقی می شوند و حتی اگر پرونده ادامه پیدا نکند، پس داده نمی شوند. البته ممکن است در شرایط خاصی، دادگاه تصمیم دیگری بگیرد، ولی قاعده کلی همین است.
• تأثیر بر حقوق خوانده: در برخی موارد استرداد دعوا، به خصوص اگر در مراحل پیشرفته تر باشد، ممکن است خوانده احساس کند که از این بابت ضرر کرده است. مثلاً برای دفاع از خودش وکیل گرفته و هزینه هایی متحمل شده. در چنین مواردی، خوانده می تواند درخواست کند که خواهان بابت این هزینه ها و خسارت ها به او غرامت بپردازد. این موضوع بستگی به نوع دعوا، شرایط پرونده و تشخیص دادگاه دارد. مثلاً اگر خواهان از دعوای خود کلاً صرف نظر کند، خوانده می تواند برای مطالبه خسارت هایش اقدام کند.
• امکان طرح مجدد دعوا: همانطور که قبلاً گفتیم، این مورد به نوع قرار صادره بستگی دارد. در «قرار ابطال دادخواست» و «قرار رد دعوا»، امکان طرح مجدد هست، اما در «قرار سقوط دعوا»، دیگر نمی توانید همان دعوا را دوباره طرح کنید. این مهم ترین پیامد است.

پس قبل از اینکه تصمیم به استرداد بگیرید، حتماً تمام این پیامدها را در نظر بگیرید و بسنجید که کدام راه به نفعتان است. یک مشورت حقوقی خوب می تواند جلوی پشیمانی های بعدی را بگیرد.

۹. نمونه یک لایحه ساده برای استرداد دادخواست (کپی کن و استفاده کن!)

همانطور که گفتیم، یکی از راه های استرداد دادخواست، ارائه یک لایحه کتبی به دادگاه است. برای اینکه کارتان راحت شود، اینجا یک نمونه لایحه ساده و کاربردی آورده ایم که می توانید با پر کردن اطلاعات پرونده خودتان، از آن استفاده کنید. البته حتماً قبل از ارسال نهایی، با یک وکیل متخصص مشورت کنید تا از صحت و مناسب بودن آن برای شرایط خاص پرونده تان مطمئن شوید.

به نام خدا

ریاست محترم شعبه [شماره شعبه] دادگاه [نام دادگاه، مثلاً عمومی حقوقی / خانواده]

باسلام و احترام؛

احتراماً، به استحضار عالی می رساند اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] فرزند [نام پدر] به شماره ملی [شماره ملی خواهان]، خواهان پرونده کلاسه [شماره کلاسه پرونده، مثلاً: ۹۰۰۸۷۶] و شماره بایگانی شعبه [شماره بایگانی شعبه، مثلاً: ۹۰۰۴۵] با موضوع [موضوع دعوا، مثلاً: مطالبه وجه / الزام به تنظیم سند رسمی] مطروحه در آن شعبه محترم می باشم.

با توجه به اینکه تاریخ اولین جلسه رسیدگی به پرونده مذکور در تاریخ [تاریخ اولین جلسه رسیدگی] تعیین گردیده و اینجانب تا قبل از تشکیل اولین جلسه دادرسی و قبل از هرگونه اظهار در آن جلسه، بر اساس بند الف ماده ۱۰۷ قانون آیین دادرسی مدنی، قصد و اراده خود مبنی بر استرداد کامل دادخواست تقدیمی را اعلام می دارم.

لذا از محضر محترم دادگاه تقاضا دارم، دستور مقتضی جهت صدور قرار ابطال دادخواست اینجانب را صادر فرمایید.

با تشکر و احترام فراوان

نام و نام خانوادگی خواهان: [نام و نام خانوادگی خواهان]

تاریخ: [تاریخ نگارش لایحه]

امضاء: [امضای خواهان]

توضیحات تکمیلی:

• شماره کلاسه پرونده: این شماره را روی ابلاغیه های دادگاه می توانید پیدا کنید.
• شماره بایگانی شعبه: این هم معمولاً در ابلاغیه ها یا از طریق سامانه ثنا قابل دسترسی است.
• موضوع دعوا: خلاصه ای از خواسته اصلی که در دادخواست اولیه نوشته اید.
• تاریخ اولین جلسه رسیدگی: اگر هنوز برگزار نشده، تاریخ تعیین شده را بنویسید.
• بند الف ماده ۱۰۷ قانون آیین دادرسی مدنی: این ماده مبنای قانونی استرداد دادخواست است.

بعد از تکمیل این لایحه، باید آن را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاهی که پرونده شما در آنجا در حال رسیدگی است، ارسال کنید.

نتیجه گیری

درست است که پیچیده به نظر می رسد، اما حالا می دانید که «دادخواست خود را مسترد نموده یعنی چه». این مفهوم در واقع یک ابزار حقوقی قوی است که خواهان می تواند در شرایط خاص از آن استفاده کند تا پرونده اش را پیش از صدور حکم نهایی، از مسیر دادرسی خارج کند. ما دیدیم که چقدر مهم است فرق بین «استرداد دادخواست» و «استرداد دعوا» را بدانیم، چون هر کدام مهلت ها، شرایط و پیامدهای حقوقی متفاوتی دارند. از مهلت طلایی قبل از اولین جلسه رسیدگی تا تفاوت فاحش بین «قرار رد دعوا» که راه را برای شروع مجدد باز می گذارد، و «قرار سقوط دعوا» که پرونده را برای همیشه می بندد، همه و همه جزئیاتی هستند که باید به آن ها مسلط باشید.

یادتان باشد که هر تصمیم حقوقی، مخصوصاً در مورد پس گرفتن دادخواست یا دعوا، می تواند کلی پیامدهای مهم و گاهی جبران ناپذیری برای شما و حق و حقوقتان داشته باشد. برای اینکه پایتان نلغزد و حق و حقوقتان ضایع نشود، همیشه بهترین و عاقلانه ترین کار این است که قبل از هر اقدامی، با یک وکیل متخصص و باتجربه مشورت کنید. آن ها با توجه به جزئیات پرونده شما، جوانب مختلف را می سنجند و بهترین راهنمایی و مشاوره را می کنند تا با آگاهی کامل و بدون دغدغه، مسیر درست را انتخاب کنید و به نتیجه دلخواهتان برسید.